DUT PEKMEZİ

Zeki Ordu

İnsanoğlu eline verilen çok şeyden faydalanmasını bilmiş. İmkânların az olduğu zamanlarda kendi ihtiyaçlarını nasıl gideririm diye düşünmüş ve bunların birçoğuna çözüm üretmiş.

Bundan yarım asır önce temel gıda maddelerini kendimiz üretirdik. Tarlalarımızda sebzeler yetiştirir, çoğunu zamanında taze taze tüketir; zamanı geçmek üzere de onları turşu kurarak, marmelat yaparak veya kurutarak saklardık. Belki şimdiki kadar çeşit yoktu ama huzurluyduk.

Bu kış günlerinde enerjiye fazla miktarda ihtiyacımız var. Günümüzde ise hemen hemen her şey bulunabiliyor. Eskiden öyle miydi?

Evlerimizde uzun süreli saklanan yiyecek maddeleri turşular, kurutulmuş meyveler olurdu. Ayrıca erişte, tarhanalık, bazı sebze kurutmaları zamanı geldikçe soframıza gelirdi. Pekmez de önemli besinlerdendi.

Pekmez birçok meyveden yapılabilirdi. Bu da o yörede bulunan bitki türüne göre değişirdi. Elmadan, armutta, hurmadan, üzümden ve buna benzer bazı meyvelerden pekmez yapılırdı. Ancak pekmez denildiğinde akla ilk gelen türü dut pekmezidir.

Dut pekmezi yapmak diğerlerine göre daha zahmetliydi. Çünkü daldan silkeleme yoluyla büyükçe bir beze dökülürdü. Tabiatıyla içinde böcekler de bulunurdu. Bu durumda dutlar teker teker elden geçirilir, içinde bulunan yabancı canlılar temizlenirdi.

Sonra suyu sıkılır ve büyükçe bir tavanın içine konurdu.

Artık gerisi sabra kalmış bir şeydi.

Dut pekmezi ev içinde yapılamazdı. Onun ateşi dışarıda yakılır, ona göre bir ocaklığı olurdu. Ayrıca ara sıra karıştırılır, ateş ise mümkün olduğu kadar aynı ölçüde yakılırdı.

Pekmezin yapımı bir gün boyu sürebilirdi. Çünkü sıkılmış dut suları pekmez kıvamına gelene kadar kaynatılırdı. Bazen bu işlem karanlığa bile kalırdı. Her şey tama olduğunda sıcak pekmez soğutulmak üzere ateşten alınırdı.

Pekmez tavası ateşten alınınca tavanın üzerinde bir köpük olurdu. Biz Perşembeliler bu köpüğe “ağda” derdik ve onu sıcak sıcak yemeyi severdik. Belki Taşova’da buna başka bir isim verilmiş olabilir.

Daha sonra kilden yapılmış testi veya küplere konulan dut pekmezi daha çok kışın kullanılırdı. Son derece sağlıklı olan pekmez üretimi artık azaldı. Tatlı olarak yapılan ve satılan o kadar sağlıksız şeyler var ki. Hepsi de şeker deposu.

Yeni neslin neden daha çok hasta olduğunu kestirmek zor değil. Mis gibi hoşafların yerini gazlı meşrubatlar, pekmezlerin yerini jelatinli şekerlemeler, tencerede pişmiş yemeklerin yerini ayaküstü yiyecekler aldıktan sonra ilaç sanayiye yardım eder olduk.

Sağlıklı günlere…

Yorum Ekle